Imatra

 31 juli 2026

Imatra: het klinkt als een Indonesisch eiland, maar het is een plaats in Finland. De lezer zal er wel nooit van gehoord hebben. Ikzelf ook niet, tot een paar dagen geleden.

Imatra is een bescheiden plaatsje aan de rivier de Vuokski, er wonen zo’n 25.000 mensen en het staat te boek als een industrieel centrum, met een staalfabriek en twee papierfabrieken. Enige bezienswaardigheid is de ‘Imatrankoski’, ‘de stroomversnelling van Imatra’, met een verval van 18 meter de grootste stroomversnelling van Europa. Al eeuwenlang komen hier toeristen op af, zoals Catharina de Grote, de tsarina van Rusland.

Maar… Wie naar het oosten van Finland rijdt, komt steeds dichter bij de grens met Rusland. En Imatra ligt op die grens. Het is een van de acht grensovergangen tussen Finland en Rusland en van oudsher vindt hier veel grensverkeer plaats, onder andere woon-werk-verkeer tussen Imatra en Svetogorsk aan de andere kant, waar óók een papierfabriek staat, een van de grootste van de wereld zelfs. (Toeval, al die papierfabrieken? Niet als je al die bomen hier ziet…) Maar op 15 december 2023 besloot Finland alle grensovergangen te sluiten. Reden: Finland had het idee dat Rusland – boos over Finlands toetreding tot de NAVO – opzettelijk allemaal migranten de grens over dirigeerde. Sindsdien is de grens bij Imatra dicht.

De kans om een blik te werpen op de grens met Rusland laat ik mijzelf niet ontnemen. Al is het de gesloten grenspost bij Imatra; en al zijn het de contouren van versperringen die door de bossen lopen, evenwijdig aan de snelweg. Grenzen fascineren me. Ze lijken zo toevallig en verzonnen, maar in de praktijk kun je er niet omheen, letterlijk. Zo heb ik al eens verwonderd staan kijken naar de keiharde fysieke grens tussen Israël en Libanon die tot ver in zee doorloopt. Of me vrolijk gemaakt over de grens tussen India en Bhutan, een mooi versierde poort – als je erdoor gaat laat je als bij toverslag de drukte, gekte en koeien van India achter je, inclusief alle viezigheid, want je moet over matten met chemicaliën lopen en voertuigen worden schoongespoten. Of geïntimideerd schuine streep geïrriteerd de ergste grens ter wereld gepasseerd, die van de Verenigde Staten met zijn agressieve douane. Voor een Europeaan zijn zulke obstakels een vage herinnering geworden – wij hebben die grenzen in Europa grotendeels uitgegumd, een mirakel als je bedenkt dat er nergens ter wereld meer oorlogen over grenzen zijn gevoerd dan in ons continent.

De grens tussen Finland en Rusland blijft echter reëel, zeer reëel. Die grens telt liefst 1340 kilometer en daarmee heeft Finland – los van Oekraïne – de langste grens met Rusland van alle Europese landen. Op dit moment wordt die grens extra verstevigd. De Finnen vertrouwen de Russen voor geen meter. Voor hen was in de Tweede Wereldoorlog niet Duitsland de vijand, maar de Sovjet-Unie: dat land viel in november 1939 ineens Finland binnen en bombardeerde Helsinki. Tegen alle verwachtingen in wist het Finse leger met guerrilla-tactieken de oppermachtige vijand maandenlang tegen te houden en de Russische verliezen waren zo groot dat de Sovjet-Unie in maart besloot maar weer vrede te sluiten, waarbij het de ingepikte gebieden in het oosten wel bleef houden. Deze ‘Winteroorlog’ ligt de Finnen vers in het geheugen en om die reden bestaat in Finland nog steeds de dienstplicht en beschikt het over een verbazend sterke, modern defensie plus een enorm leger van reservisten, bijna een miljoen.

Don’t fuck with Finland, zullen we maar zeggen. Ze vormen een bescheiden volkje, de Finnen – maar ze hebben een grens.